SGK Anlaşmalıdır

Çağrı Merkezimiz 444 95 30
Çalışma Saatlerimiz Pzt - Cmrt 09-18

İşitme Kaybı

İşitme Kaybı Nedir? (Tipi ve Dereceleri)

 

               İşitme kaybı, normal düzeydeki işitenlere göre daha kötü işitme seviyesi ile sonuçlanan fonksiyon sınırlaması anlamına gelir(1). İşitme kaybı sıklıkla yavaş yavaş ortaya çıkar ve eskisi kadar iyi duyamadığınızı fark edersiniz. Bazı durumlarda ise iyi duyduğunuzu fakat kolay anlayamadığınızı fark edebilirsiniz. Bu sebeple sıklıkla çevrenizdekilere söylediklerini tekrar etmelerini isteyebilirsiniz(2).

WHO (Dünya sağlık Örgütü)’nün 15 Mart 2018 tarihindeki verilerine göre dünya nüfusunun %5'inden fazlasında (466 milyon insan) işitme kaybı mevcuttur(432 milyon yetişkin ve 34 milyon çocuk). Ayrıca 1.1 milyar genç (12–35 yaş arası)eğlence ortamlarında gürültüye maruz kalma nedeniyle işitme kaybı riski altındadır. Bu sayının 2050 yılına kadar artmasıyla 900 milyondan fazla insanda (yani her on kişiden birinin) işitme kaybı olacağı tahmin edilmektedir.İşitme kayıpları oluşum şekline göre 5 ayrı başlıkta değerlendirilir.

 

1.2 İletim Tip İşitme Kaybı: Dış kulak yolunda ve/veya orta kulakta görülen anormal bulgular sebebiyle oluşan işitme kaybıdır. Hastayla yeterince yüksek sesle konuşulduğunda söyleneni anlayacaktır(4).

1.3 Sensörinöral Tip İşitme Kaybı: İç kulaktaki ve/veya işitme sinirindeki hasar sonucunda oluşan işitme kaybıdır. Bu işitme kaybı sonucunda hastalar, konuşulanları duymalarına rağmen anlamakta (özellikle gürültülü ortamlarda) güçlük çekerler(5).

1.4 Mikst Tip İşitme Kaybı: İşitme kaybı hem sensörinöral hem de iletim tipi işitme kaybının özelliklerini taşıyorsa mikst tip işitme kaybı olarak adlandırılır(6).

1.5 Santral Tip İşitme Kaybı: İşitsel sinir sistemini ve beynin dış bölümünü etkileyen durumlarla ortaya çıkan işitme kaybıdır(7).(-10)-15 dB   Normal işitme

16-25 dB               Çok hafif derecede işitme kaybı

26-40 dB               Hafif derecede işitme kaybı

41-55 dB               Orta derecede işitme kaybı

56-70 dB               Orta-ileri derecede işitme kaybı

71-90 dB               İleri derecede işitme kaybı

90+ dB  Çok ileri derecede işitme kaybı

1.7 Clark tablosuna göre işitme şu şekilde değerlendirilir(8).2.1 İşitme Kayıplı Çocukların ve Yetişkinlerin Yaşadığı Zorluklar

 

•              İşitme kaybının, hem çocuklukta hem de sonraki yaşamda bireyin kişiliği üzerinde şiddetli etkileri bulunmaktadır(9).

•              Çocuklarda işitme kaybı özellikle önemlidir. Çünkü uzun süreler boyunca sıklıkla fark edilmeden gider ve ciddi sorunlar yaratabilir(7).

•              Dil kazanımında gerilik, konuşmalarda beklenen karşılığı verememe gibi durumlar görülebilir(10).

•              İşitme kayıplı çocuklar sesleri, konuşmayı ve konuşma yapılarını algılamada sorun yaşar(7).

•              İletişim açısından kısıtlanmalar nedeniyle çocuk basit ifadeler verir(7).

•              Hafif derecede işitme kaybı bile psikososyal sorunlar üretebilir(9).

•              Davranış bozukluğu, hayal kırıklığı gibi sorunlar yaşanabilir(10).•           Pek çok çocuk, fark edilemeyen işitme kaybının sonucunda okulda düşük başarı elde etmektedir(9). 

•              Hafif derecede işitme kaybı olanların bile okulda, işte zorluk yaşayabileceği görülmektedir(11).

•              İşitme kaybı olan çocukların gelişimi ve okul dışı etkinliklere katılımı kısıtlı olabilir(12).

•              İşitme kaybı kişilerarası ilişkileri, özgüveni olumsuz yönde etkileyebilir(12).

•              İşitme kaybı çocukta bilişsel ve motor becerilerin gelişimini geciktirebilir(12).      

•              Çocuğun yaşı, annenin eğitimi, ailenin sosyoekonomik düzeyi çocuğun uyumunu etkileyebilir(12).

•              Gürültülü ortamlarda zorluk yaşarlar(10).

•              Ses kaynağı ile dinleyici arasında uzak mesafe olunca zorlanırlar(10).

•              Hayal kırıklığı, rahatsızlık, iletişim zorluğu gibi sorunlar yaşamaktadırlar(10).

•              Müzik kalitesi algısında önemli düşüşler olmaktadır(13).3.1 İşitme Cihazı Nedir?

İşitme duyusunda kazanç sağlamayı amaçlayan cihazlara işitme cihazları denir. İşitme kaybının sebep olduğu zorlukların hafifletilmesine yöneliktir ve kişinin belli seviyelerde işitebilmesini sağlamak amacıyla kullanılırlar(7).

Bir işitme cihazının temel bileşenleri şunlardır:

- Sesi elektrik sinyaline dönüştürmek için kullanılan bir veya daha fazla mikrofon;

- Elektrik sinyalinin gücünü artırmak için bir amplifikatör (yükseltici); Sesin dengesini değiştirecek düzeyde; genellikle yüksek frekanslı ve zayıf seslere, düşük frekanslı ve yoğun seslerden daha fazla önem veriyor;

- Elektriği sese dönüştürmek için alıcı (receiver) adı verilen minyatür bir hoparlör;

- Güçlendirilmiş sesi kulak kanalına bağlamak için bir araç; 

- Amplifikatörün (yükseltici) ihtiyaç duyduğu gücü sağlamak için bir pil(14).

 

              Mikrofonlar ve alıcılar, bir enerji formunu diğerine dönüştürdüklerinden, dönüştürücü olarak adlandırılırlar. Hemen hemen tüm işitme cihazlarındaki amplifikatörler (yükseltici) artık dijital sinyal işlemlemeyi kullanıyor(14).

 

3.2.3 ITE (Kulak İçi İşitme Cihazları):

Kulak içine yerleşen işitme cihazlarıdır(14). Bu tip işitme cihazı hafif ile ileri derece arasındaki işitme kayıplı hastalar için uygundur. Bu cihazlarda daha küçük alıcı ve daha küçük pillerin kullanılması nedeniyle güç sınırlıdır. Ek olarak, kulak arkası (BTE) işitme cihazlarına göre kulak içi (ITE) işitme cihazları daha küçük boyutlarda olduğundan el becerisi sorunu olan hastalarda kontrol etme ve pil değişimi daha zordur(16).

 

3.2.4 ITC (Kanal İçi İşitme Cihazı):

Kulak kanalı içine yerleşen işitme cihazlarıdır(14). Bu tip işitme cihazları hafif ile ileri derece arasındaki işitme kayıplı hastalar için uygundur(16). Bu tip işitme cihazlarında da ITE cihazlarda olduğu gibi daha küçük alıcı ve daha küçük pillerin kullanılması nedeniyle güç ve kazanç sınırlıdır. Kulak arkası işitme cihazlarına (BTE) göre daha küçük boyutlarda olduğundan el becerisi sorunları olan hastalarda kontrol etme ve pil değişimi daha zordur(16-17).

 

3.2.6 CROSS İşitme Cihazı:

Bu tip işitme cihazları bir kulağında işitme kaybı olup, diğer kulağı normal işiten veya çok hafif derecede işitme kaybı olan hastalar için tasarlanmıştır. Amaç, çift taraflı işitmesi olmayan hastaların çift taraflı işitmesini sağlamaktır(16).

İşitme kaybı olan kulağa mikrofon yerleştirilir, normal kulağa alıcı yerleştirilir. İşitme kaybı olan kulak mikrofon sayesinde topladığı sesleri işitmesi normal olan kulağa yönlendirir. Bu da kişiyi çift taraflı bir dinleyici yapar(18).

 

3.2.7 BICROS İşitme Cihazı:

BICROS cihazlar, bir kulağın işitme cihazından fayda göremediği ve diğer kulakta belli bir dereceye kadar işitme kaybı olduğu durumlarda kullanılan bir işitme cihazıdır(19).

Bu cihazda iki mikrofon vardır ve bir kulağın işitmesi diğer kulağın işitmesine göre daha iyidir(18). Mikrofonlar, iki taraflı asimetrik işitme kaybı olan bir kişide işitmenin daha iyi olduğu kulakta bulunan amplifikatöre ve alıcıya sesi gönderir(20).

4.1 İki Taraflı İşitme Cihazı Kullanımının Önemi

Sesleri iki kulaktan duyma (binaural işitme), bir kişinin seslerin kaynağını bulmasını ve gürültülü durumlarda konuşma anlaşılırlığının artmasını mümkün kılar. Bir işitme cihazı yerine iki işitme cihazı (bilateral bağlantı) kullanmak, iki kulaktan işitilebilecek seslerin daha yüksek duyulmasını sağlar. Bu nedenle, işitme kaybı hafif veya orta dereceden daha şiddetli olduğunda, iki taraflı işitme cihazı ayarı daha fazla yarar sağlar. İşitme engelli insanların çoğu işitme cihazı kullandıklarında seslerin yatay düzlemde nereden geldiğini doğru bulabilme yeteneği kazanırlar. Bu kullanıcılar işitme cihazlarının bu hedef üzerindeki etkisine alıştıktan sonra, seslerin yatay düzlemdeki sola ve sağa yön tayinini doğru bir şekilde yapabilirler(14).

İki taraflı işitme cihazı kullanımı özellikle sesi tanıma, seslerin nereden geldiğini bulma ve üstün ses kalitesi için tercih edilir(21). Yapılan araştırmalara göre iki taraflı işitme cihazı kullanan binden fazla işitme engellinin büyük bir kısmının, iki taraflı işitme cihazından fayda gördüğü belirlenmiştir. Bir diğer araştırma sonucuna göre göreceli olarak zayıf işiten bireyler, işitme kaybı daha az olanlara göre iki taraflı işitme cihazını daha fazla tercih etmişlerdir. Diğer çalışmalarda da (Brooks&Bulmer, 1981; McKenzie&Rice, 1990), temel olarak simetrik işitme kayıpları için iki taraflı (bilateral) işitme cihazları önerilmektedir(21).

İkinci bir işitme cihazı kullanmak, daha önce işitme cihazı kullanılmayan kulakta konuşmanın duyulabilir hale gelmesiyle, konuşma seslerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayacaktır(14).

Her iki kulakta işitme cihazının kullanılmasının başka bazı avantajları da vardır:

4.1.1 İşitsel Yoksunluk

İki taraflı işitme cihazı kullanımının aksine, tek taraflı işitme cihazı kullanımının olumsuz uzun dönem etkileri hakkında araştırma raporları vardır. Cihazsız kulak için uzun süreli işitsel uyarıdan mahrum kalma (işitsel yoksunluk) etkisi bildirilmiştir. “Yoksunluk” alanında yapılan ek çalışmalar, tek taraflı işitme cihazı kullanıcılarının işitme cihazlı kulaklarının yüksek seslere alıştığını; ancak düşük seviyelerdeki sesler için konuşmayı ayırt etme yeteneğinin bir kısmını yitirdiklerini göstermektedir (21).

 

4.1.2 Gürültü ve Yankılanma

İşitme cihazı kullanıcılarının büyük bir kısmı gürültülü ortamlarda iki taraflı işitme cihazı kullanımını tercih etmektedir(21). Gürültülü ortamlarda iletişim kurmayı kolaylaştırması ve gelişmiş konuşma anlaşılırlığı sağladığı için iki taraflı işitme cihazı işitme engelli bireyler tarafından tercih edilmektedir(21-22).

Buna ek olarak iki taraflı işitme cihazı kullanımının gürültülü ortamlardaki konuşma algısını iyileştirdiği de tespit edilmiştir(22).4.1.5 Konuşmayı Anlama ve Ayırt Etme Becerisi

İkinci bir işitme cihazı kullanmak, daha önce işitme cihazı kullanılmayan kulakta konuşmanın duyulabilir hale gelmesini sağladığı için konuşma sesinin anlaşılırlığını artıracaktır(14).

Fonksiyonel testlerde, farklı kaynaklardan gelen seslerin ve yatay düzlemden gelen konuşma uyaranlarının algısının arttığı her iki kulakta işitme cihazı kullanımıyla ispatlanmıştır. İki taraflı işitme cihazı kullanıcılarında daha iyi kelime tanıma skorları elde edilmiştir.(21) Daha ileri düzeyde işitme kaybı olan bireylerde, daha hafif işitme kaybı olan bireylere göre, mekânsal olarak ayrılmış ortamlarda konuşmayı anlama eşiklerinde iki taraflı işitme cihazı kullanımının daha fazla yarar sağladığı belirlenmiştir(22).

 

4.1.6 Ses Yönünü Tayin Etme

Tek kulağında ya da her iki kulağında işitme cihazı kullanan bin kişi üzerinde yapılan bir çalışmanın sonucunda, sesleri fark etme ve yön tayini yapma gibi önemli işitsel yetenekler için her iki kulakta da işitme cihazı kullanımının önemli yararları olduğu kaydedilmiştir(22). Grup içi konuşma gibi farklı iletişim durumlarında, iki taraflı işitme cihazları oldukça takdir görmüştür(21). İşitme cihazı kullanıcıları farklı yönlerden gelen çok sayıda benzer konuşma sinyali ile karşı karşıya kaldıklarında yüksek bilişsel yeteneklerden faydalanacaklardır. Konuşma sinyalleri ön-arka eksen boyunca geldiğinde hafızanın önemli bir rol oynadığı görülürken dikkat ise geri planda kalmaktadır(23).

 



İşitme Kaybı